Novum emergens (łac. „nowe położenie”), w ten sposób nazywano sprawy rozpatrywane bez podstawy prawnej, przy zetknięciu z taką sprawą sędziowie obowiązani byli odstąpić od orzekania i powiadomić o tym sejm, do którego należało rozstrzygnięcie (Encyklopedia staropolska : Novum emergens).
